İşçiler grev, patronlar lokavt kararı aldı!

130 bin metal işçisi 2 Şubat’ta greve çıkmaya hazırlanırken, Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası MESS lokavt kararı aldı. Lokavt kararı almasının ardından sendikalarla tekrar görüşme talep eden MESS’in ve sendikaların nasıl bir yol izleyeceği emekçiler ve kamuoyu tarafından merakla bekleniyor.


Çerkezköy Havadis- Metal işkolunda faaliyet gösteren 200’e yakın işyerinden 130 bin işçiyi kapsayan grup toplu iş sözleşmesi sürecinde Türk Metal, Birleşik Metal-İş ve Çelik-İş’in 2 Şubat’ta greve çıkacaklarını açıklamalarının ardından, patron örgütü Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası’ndan (MESS) lokavt kararı geldi. Karar, dün MESS’e bağlı fabrikaların ilan panolarına asıldı.
UYGULAMA TARİHİ YOK
İşçi sendikalarının 2 Şubat’ta greve çıkacaklarını açıklayıp fabrikalara grev kararını asmalarının ardından MESS’ten karşı atak geldi. MESS, 23 Ocak’ta lokavt kararı aldı. Aralarında Aygaz, Türk Traktör, Tofaş, Ford Otosan, Otokar, Bosch, Arçelik’in de olduğu MESS’e bağlı işyerleri, Kamuyu Aydınlatma Platformu’na gönderdikleri açıklamalarda özetle, “(…) MESS tarafından lokavt kararı alındığı ve grev uygulamalarına göre belirlenecek lokavt başlama tarihinin sonradan bildirileceği MESS tarafından şirketimize bildirilmiştir. Toplu İş Sözleşmesi imzalanması amacıyla görüşmeler halen devam etmekte olup, sürece ilişkin önemli gelişmeler, ilgili düzenlemeler çerçevesinde kamuya açıklanacaktır” denildi.
NE OLMUŞTU?
İşçi sendikaları Türk Metal, Birleşik Metal-İş ve Çelik-İş ile patron sendikası MESS arasında 1 Eylül’de başlayan Toplu İş Sözleşmesi (TİS) görüşmeleri tıkandı.
SENDİKALAR NE İSTİYOR?
Türk-İş’e bağlı Türk Metal Sendikası 2 yıllık sözleşme ile yüzde 38 zam istiyor. Hak-İş’e bağlı Çelik-İş’in sözleşme taslağı ile Türk Metal’in taslağı arasındaki tek fark Çelik-İş’in Türk Metal’in saat ücretine istediği seyyanen artışın 0.5 kuruş daha fazlasını talep etmesi. DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş ise 2 yıllık sözleşmenin yanı sıra öncelikle en düşük saat ücretinin 9 liraya çıkarılmasını istiyor. Ortalama ücret olarak yüzde 30,47’yi bulan teklifin, ilk altı ay için ücret karşılığı 695 lira.
MESS NE TEKLİF ETTİ?
Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) ise yaptığı açıklama ile 3 yıllık sözleşmenin kırmızı çizgileri olduğunu söyledi ve yüzde 3,2 zam teklifinde bulundu. Sendikalarla yaptığı görüşmede yüzde 38 zam talebine karşı teklifini 3,2’den 6,4’e yükseltti. İşçiler bu durumu öfkeyle karşılamış ve grev çağrısı yapmıştı.
TÜRK METAL 4 GRUP HALİNDE GREVE ÇIKACAK
MESS’in 3 yıllık sözleşme ve yüzde 6.4 zam dayatmasına karşı greve çıkma kararı alan, MESS kapsamında 117 bin üyesi bulunan Türk Metal Sendikası, kademeli olarak 4 grup halinde greve çıkacak.
Tarihlere göre grevin başlayacağı işyerleri şu şekilde:
* 2 Şubat: Arçelik, Borusan, Bosch Rekxfort, Bosch, B/S/H, Delphi, Ford Otosan, Mercedes, Renault, MAN.
* 12 Şubat: Arçelik, Arçelik Pazarlama, Aygaz, Baymak Makina, Bosch Termo Teknik, Ego, Federal Elektrik, Karsan, Magna, Mako, TOFAŞ, Voleo, Türk Traktör.
* 22 Şubat: Coşkunöz, B. Plas, Belton, Beyçelik Montaj, Beyçelik, Borçelik, Borusan, Bosch Fren, Componenta, Çemtaş, Farba, Fikosa, Grammer, Froolenber, Hilmi Başak.
* 1 Mart: Matay, Ototirim, SKT, Teknik Malzeme, Tiberina, Tredin, Yazaki, YPS.
7 SORUDA LOKAVT NEDİR?
Lokavt nedir?
İşyerinde faaliyetin tamamen durmasına neden olacak tarzda, işverenin kendi kararıyla veya üyesi olduğu işveren sendikasının verdiği karara uyarak, işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt denir.
Lokavt ne zaman ilan edilebilir?
Patron sendikası (örneğin MESS) veya sendika üyesi olmayan patron, grev kararının kendisine tebliğinden itibaren altmış gün içinde lokavt kararı alabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya koyabilir.
Lokavt halinde kimler çalışabilir?
Lokavtın uygulanması halinde isimleri yasaya uygun usullerle belirlenmiş olan ve hiçbir surette üretim veya satışa yönelik olmamak kaydıyla niteliği bakımından sürekli olmasında teknik zorunluluk bulunan işlerde faaliyetin devamlılığını veya işyeri güvenliğini sağlayacak olan kişiler dışında hiç kimse çalıştırılamaz. Bu durumda kapsam dışı (beyaz yaka) işçilerin de işyerinde çalışması mümkün değildir.
Bir patron veya patron sendikası neden lokavt ilan eder?
Patronlar, lokavtı mücadelede psikolojik üstünlüğü ele geçirmek, TİS masasında pazarlık unsuru olarak kullanmak, grev oylaması istediğinde kapsam dışı beyaz yaka personelin greve hayır demesini sağlamak vb. amaçlarla lokavt ilan edebilir.
Lokavt uygulayan patron yeni işçi alabilir mi?
Patron, kanuni bir grev veya lokavt süresince, iş sözleşmeleri askıda kalan işçilerin yerine, sürekli ya da geçici olarak başka işçi alamaz veya başkalarını çalıştıramaz. Lokavt dolayısıyla iş sözleşmeleri askıda kalan işçiler de lokavt süresince başka bir işyerinde çalışamaz. Aksi hâlde işçinin iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilebilir.
Lokavt durumunda işçiler hangi haklarını kaybeder?
Lokavta maruz kalan işçilerin iş sözleşmeleri grev ve lokavt süresince askıda kalır. Patron, lokavt nedeniyle iş sözleşmeleri askıda kalan işçilerin lokavtın başlamasından önce işleyen ücretlerini ve eklerini olağan ödeme gününde ödemek zorundadır. Grev ve lokavt süresince iş sözleşmeleri askıda kalan işçilere bu dönem için ücret ve sosyal yardımlar ödenemez, SGK primleri yatırılmaz, bu süre kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz.
İşçiler lokavttan korkmalı mı?
Kapitalizm koşullarında, patronlar için işleyen bir sistem kurulmuştur ve patronlar “ekonomik, yasal vb.” açıdan işçilere göre güçlü konumdadır. Bu nedenle yasalarla düzenlenmişse de lokavt bir hak olmamalıdır ve meşru değildir. Buna rağmen, üretimin devam ettiği işyerlerinde greve çıkan işçinin, lokavttan çekinmesine de gerek yoktur. Tek istisnası kapsam dışı beyaz yaka personel sayısının kapsam içi sendika üyesi sayısına yakın olduğu işyerlerinde lokavt tehdidi ile beyaz yaka personelin greve hayır demesi durumudur. Ancak yakın dönemde MESS ve EMİS bu bakımdan da hüsrana uğramış, grev oylaması talep ettiği her işyerinde sendika üyelerinden daha fazla sayıda “greve evet” oyu kullanılmıştır. (Kaynak; www.evrensel.net)